Szczepienia u alergika

Szczepienia ochronne u dzieci z chorobami alergicznymi

Znaczący wzrost w ostatnich latach częstości występowania chorób alergicznych, nazywany często epidemią alergii, jak również postulowana przez niektórych klinicystów rola czynników infekcyjnych w jej rozwoju, sprawiają, że istotna staje się odpowiedź na pytanie o znaczenie i bezpieczeństwo szczepień ochronnych u dzieci z chorobami alergicznymi.

Mimo kontrowersyjnych doniesień na temat roli immunizacji wywołanej szerokim stosowaniem szczepień w powstaniu chorób alergicznych, żadne z opublikowanych badań nie potwierdziło bezspornie związku szczepień ochronnych z alergią.

Z drugiej strony coraz szersza jest rzesza rodziców rezygnujących dobrowolnie ze szczepień ochronnych z obawy o wystąpienie niepożądanych odczynów poszczepiennych i rozwój w ich następstwie różnych chorób takich jak autyzm, choroba Crohna, alergie, cukrzyca, toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów.

Dotychczas prowadzone wieloośrodkowe badania nad możliwością odległych powikłań poszczepiennych nie potwierdziły w sposób wiarygodny i jednoznaczny takiej zależności. 

Szczególny niepokój dotyczy rodziców dzieci z alergią, dla których zasadniczym problemem jest ustalenie, czy alergicy powinni się w ogóle szczepić, jakie szczepionki należy dla nich wybrać, a jakie są przeciwwskazane u dzieci z uczuleniem na wiele alergenów?

Inne wątpliwości wiążą się z niepożądanymi reakcjami poszczepiennymi, w tym również ryzykiem uczulenia na składniki szczepionki i wystąpieniem reakcji anafilaktycznej. 

Spróbujmy więc wyjaśnić te wątpliwości i odpowiedzieć na najważniejsze pytania.


Czy powinno się szczepić dzieci z alergią?

Zgodnie z opinią wielu ekspertów dzieci z chorobami alergicznymi, bez względu na ilość alergenów na które są uczulone, powinny być szczepione zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. Obciążony wywiad rodzinny w kierunku alergii także nie stanowi przeciwwskazania do szczepień ochronnych u niemowląt.


Kiedy nie należy szczepić dziecka z alergią? 

W okresie zaostrzenia objawów choroby alergicznej np. atopowego zapalenia skóry, astmy oskrzelowej.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia jest wystąpienie u dziecka ostrej reakcji anafilaktycznej (wstrząsowej) po poprzednim szczepieniu.


Ponadto nie należy również szczepić w: 

okresie nasilonego stężenia alergenów w powietrzu (okres pylenia roślin)

w trakcie odczulania (immunoterapii swoistej) ze względu na trudności w ocenie niepożądanych odczynów poszczepiennych.


U dzieci odczulanych w ciągu całego roku, szczepienia ochronne można przeprowadzać po ustabilizowaniu najwyższej dawki. Prawidłowo prowadzone odczulanie nie powinno kolidować ze szczepieniami ochronnymi.

Dlatego bardzo ważne jest poinformowanie lekarza rodzinnego o podawanych aktualnie lekach, zalecanych przez alergologa, odczulaniu (wraz z datą podania ostatniej szczepionki).

Inne przeciwwskazania do szczepienia lub wskazania do jego odroczenia opierają się o reguły dotyczące wszystkich dzieci.

Uniwersalnym przeciwwskazaniem do szczepienia pozostaje wystąpienie w przeszłości po podaniu szczepionki jakiejkolwiek ciężkiej reakcji alergicznej.

 

Opracowała:

dr hab. n. med. Beata Cudowska

Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Alergologii Dziecięcej

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku