Rozwój zmysłu smaku u dziecka

Już podczas I trymestru ciąży kształtują się preferencje smakowe Twojego dziecka, a tym samym skład jego przyszłej diety. Wtedy właśnie rozpoczyna się rozwój kubków smakowych. Ekspozycja na bodźce smakowe i węchowe odbywa się wewnątrzmacicznie przez płyn owodniowy, który połyka płód.
Po urodzeniu wpływ na rodzaj akceptowanego smaku ma wiek dziecka. Najmłodsze dzieci preferują smak słodki, a im starsze tym bardziej wolą smak słony, niemowlęta w drugim półroczu życia taki smak wybierają chętniej niż wodę. Smak gorzki jest akceptowany najsłabiej w 6 m.ż., a kwaśny i umami na równi z wodą niezależnie od wieku dziecka.

Okno akceptacji nowych smaków

Smak słodki jest preferowany przez dzieci do 4 miesiąca życia. Między 4 a 6 miesiącem występuje tzw. okno akceptacji nowych smaków, zaś między 6 a 12 miesiącem okres wrażliwości na nowe konsystencje. Dzieci, u których w okresach sprzyjających nie wprowadzono nowych pokarmów, demonstrują trudności
z karmieniem na kolejnych etapach rozwoju. Między 12 a 24 miesiącem życia dziecko rozpoznaje pokarmy głównie na podstawie ich wyglądu, a zatem w tym okresie tak ważna jest atrakcyjność wizualna posiłku. Warto jednak zauważyć, iż małe dzieci wykazują dużą elastyczność preferencji smakowych
i zdolność uczenia się nowych smaków.

Okres wprowadzania nowych pokarmów, a ryzyko alergii – okno tolerancji

Wzrastająca liczba dowodów naukowych wskazuje, iż wczesne wprowadzanie pokarmów stałych może
w rzeczywistości zmniejszyć ryzyko wystąpienia uczulenia na pokarmy i alergeny wziewne.
Wydaje się, że między 17 a 27 tyg. życia dziecka istnieje rodzaj okienka stwarzającego szanse rozwoju tolerancji, a późniejsze wprowadzanie pokarmów zwiększa ryzyko uczulenia. Zgodnie ze stanowiskiem EFSA (European Food Safety Authority) wprowadzenie pokarmów uzupełniających u zdrowego niemowlęcia między 4 a 6 m.ż. jest bezpieczne i nie stwarza ryzyka negatywnego wpływu na zdrowie.


Karmienie sztuczne, a preferencje smakowe

Istotną rolę w kształtowaniu preferencji smakowych u dzieci karmionych sztucznie odgrywa rodzaj podawanej mieszanki mlekozastępczej. Dzieci karmione mieszanką zawierającą hydrolizat mleka krowiego o smaku kwaśno-gorzkim, w wieku 5 lat preferowały kwaśny sok jabłkowy częściej, niż ich rówieśnicy karmieni wcześniej naturalnie bądź mieszanką na bazie mleka. Niemowlęta karmione mieszanka sojową wybierały raczej sok gorzki. Te które otrzymywały w przeszłości hydrolizat, były bardziej skłonne do uznania smaku gorzkiego za przyjemny. Wykazywały również mniej negatywnych reakcji ekspresji twarzy w odpowiedzi na nowe pokarmy i częściej reagowały na nie z uśmiechem.

Konsystencja nowych pokarmów

Pokarmy podawane w okresie niemowlęcym muszą być w odpowiedni sposób przygotowane, aby ułatwić ich konsumpcję:

Jak wprowadzać nowe pokarmy?

Na akceptację nowego smaku przez dziecko zasadniczy wpływ ma powtarzanie podawania danego pokarmu i różnorodność proponowanych posiłków. W badaniach naukowych wykazano, że dzieci potrzebują od 8 do 15 prób podania nowej potrawy do jej polubienia. Stwierdzono też, iż wiek około 6 miesięcy to czas szczególnej wrażliwości na smaki, kiedy to jednorazowe podanie danego pokarmu bywa wystarczające dla jego akceptacji. Nigdy w późniejszym okresie życia nie jesteśmy tak otwarci na nowe doznania smakowe i tak chętni do ich akceptacji. Nie przegapmy tego!

Opracowano na podstawie:
Ewa Toporowska – Kowalska, Marzena Funkowicz, „Kształtowanie preferencji smakowych we wczesnym okresie życia”, Standardy Medyczne Pediatria, wrzesień-październik 2015